Voortplanting

 

De discipline voortplanting behandelt verschillende typen patiënten, binnen de aandachtsgebieden gynaecologie, obstetrie, andragologie en pediatrie. Een synthese van al deze deelgebieden is de fertiliteitsbegeleiding in de breedste zin van het woord.

 

Fertiliteitsbegeleiding

 

Het begeleiden van een eigenaar met een beoogde fokteef kan om verschillende redenen geïndiceerd zijn. Dat varieert van logistiek, bijvoorbeeld in geval van reizen naar het buitenland voor een dekking, tot eerdere mislukte pogingen een teef te laten dekken. Ook een abnormaal verlopen voorafgaande dracht, zoals abortus, kan een reden zijn om fertiliteitsbegeleiding voor te stellen. Waar het drachtpercentage bij natuurlijke dekkingen zonder fertiliteitsbegeleiding zo’n 80% is, neemt dat toe tot ruim 90% bij fertiliteitsbegeleiding in situaties zonder problemen. Naast een compleet gynaecologisch onderzoek, inclusief vaginoscopie, is de herhaalde progesteronbepaling met een betrouwbare meetmethode van belang voor een kwalitatief hoogwaardige fertiliteitsbegeleiding. In ons lab wordt de radioimmunoassay gebruikt voor dit doel. In alle gevallen waarbij onregelmatigheden worden geconstateerd is het mogelijk om aanvullend endocrinologisch en beeldvormend onderzoek uit te voeren, waardoor het in veel gevallen mogelijk is om een juiste behandeling in te stellen en een goede prognose te geven.

check

 

Intra-uteriene kunstmatige inseminatie

 

Een ” noodzaak” tot het nauwkeurig vaststellen van de vruchtbare periode, en dus fertiliteitbegeleiding, is het insemineren (k.i.) van eimporteerd en/ of opgeslagen bevroren sperma. Vanwege de duidelijk afgenomen vruchtbaarheid van diepvriessperma is intra-uteriene inseminatie op het juiste tijdstip erg van belang om de kans op dracht te verhogen. Gebruikmakend van fertiliteitbegeleiding en met intra-uteriene inseminatietechnieken zijn in sommige populaties hoge drachtpercentage mogelijk bij gebruik van diepvriessperma, tot >80% bij de Greyhound bijvoorbeeld. Gemiddeld, echter, is het drachtpercentage ongeveer 54% met een duidelijk afgenomen worp-grootte (gemiddeld 4 pups versus gemiddeld 6,5 pups). Om op een verantwoorde wijze intra-uterien te kunnen insemineren maken wij gebruik van transcervicale catheterisatie met behulp van een endoscoop. Recent zijn onze mogelijkheden uitgebreid met een semi-rigide endoscoop die door een grote werklengte (43 cm) en kleien diameter (2,7 mm) ook inzetbaar is bij erg grote en kleinere rassen. In combinatie met een shunt systeem, waardoor insufflatie van de vagina mogelijk is, komt de cervix goed in beeld en wordt catheterisatie van de cervix bij een niet gesedeerde loopse teef goed mogelijk zonder waarneembaar ongemak bij de teef. Chirurgische methoden om dieren intra-uterien te insemineren zijn in Nederland verboden.

 

Kritische attitude

 

De periode voorafgaand aan de dekking is bij uitstek de gelegenheid om het gesprek aan te gaan over geschiktheid van de individuele dieren voor de fokkerij. Om fertiliteitsbegeleiding op verantwoorde wijze in te kunnen zetten wordt ons, in geval van ongeschiktheid op basis van veterinaire of gedragsmatige kenmerken, gevraagd, maar ook ongevraagd, het gesprek met de eigenaar aangegaan. Tevens worden handelingen zoals k.i. niet in alle gevallen uitgevoerd, omdat het inzetten ervan in potentie onwenselijke fokkerij mogelijk maakt: denk hierbij aan dieren die in verband met extreme rastypische kenmerken zelf niet tot dekking komen. Er wordt dus bij de indicatiestelling kritisch naar de vraagstelling gekeken. Om een kwalitatief hoogwaardige service te kunnen verlenen wordt k.i. Door ons nooit zonder fertiliteitsbegeleiding uitgevoerd. Het blijkt dat teven die aangeboden worden voor inseminatie van vers sperma, bijvoorbeeld omdat een normale dekking met koppeling niet lukt, vaak in een onjuist cyclusstadium verkeren. Dit probleem is niet op te lossen met k.i., wat geïllustreerd wordt door het lage percentage dracht dat gevonden werd bij een grote groep honden (n=1333) die zonder begeleiding intra-vaginaal werden geïnsemineerd met vers sperma.

 

Fokkerijbegeleiding

 

De combinatie van het expertisecentrum Genetica van de faculteit diergeneeskunde met de aanwezigheid van een erkend spermalab en de kennis en vaardigheden binnen de discipline voortplanting maken het mogelijk om m.b.t. De fokkerij van honden ook op populatieniveau te adviseren tot en met de uitvoering op het gebied van import/ export en opslag van hondensperma voor gebruik op een later tijdstip (gene banking). De snel toenemende kennis over erfelijke aandoeningen en de mogelijkheden om dieren te screenen maken, juist voor lokaal kleine en kwetsbare populaties, rationele combinaties van ouderdieren die gescheiden zijn voor wat betreft plaats en/of tijd mogelijk. Het im- en exporteren van gekoeld sperma is vooral geschikt om langere reizen met beoogde fokdieren te voorkomen. Gekoeld sperma is doorgaans zeker 2 dagen te bewaren en dus is transport naar bijvoorbeeld landen binnen de EU en Noord Amerika, en dus ook binnen Nederland, goed mogelijk. De prijs/kwaliteitverhouding bij gebruik van gekoeld sperma is veel gunstiger dan bij diepvriessperma. Op dit moment wordt er nog beperk gebruik gemaakt van im- en export van gekoeld sperma in Nederland.

 

Vruchtbaarheidsonderzoek van reuen

 

In geval van (vermeende) infertiliteit bij reuen, maar ook bij wijze van fokgeschiktheidsonderzoek is de eerste stap een uitgebreide anamnese in combinatie met sperma-afname en onderzoek, gevolgd door een compleet andrologisch-onderzoek. De resultaten van dit onderzoek krijgt de eigenaar in de vorm van een rapport toegezonden.

 

Opvang van (moederloze) pups en kittens

 

Problemen met neonatale pups en kittens zijn vaak het gevolg van omgevingsfactoren, waarvan het moederdier de meest belangrijke is. De anamnese en het onderzoek zijn daarom veel breder dan alleen de individuen die symptomen vertonen. Ook als het primaire probleem het moederdier betreft, komt secundair de energievoorziening van de pups/kittens vaak in het gedrang. Daarom wordt er bij dergelijke situaties ook altijd veel tijd en aandacht besteed aan het op de juiste wijze instrueren van de eigenaar m.b.t het dwangvoeden van de pups/kittens.

 

kittens opname